• ۰۲۴۳۳۴۴۸۸۷۴

مشروح اخبار روز دوم (پنل اول و سوم) 《سمپوزیوم صنفی حوزه دارو و سلامت》

روز دوم اولین سمپوزیوم صنفی حوزۀ دارو و سلامت در تاریخ 21 آذر ماه 1398 برگزار گردید. این سمپوزیوم در روز دوم شامل 3 بخش بود. 

 

بخش اول: پنل انحصار و واردات دارو

 

دکتراشکان احسانی، مدیر عامل پیشین شرکت تامین آوا سلامت، در ابتدای بحث خاطر نشان کرد:
واردات فقط منحصر finished product و ماده ی اولیه نیست، تکنولوژی،نیروی انسانی و... را هم شامل می‌شود و باید بتواند به تولید و منافع ملی کمک کند و اگر ضد این‌ها باشد، قابل قبول نیست. چه در حوزه‌ی داروهای فوریتی و چه در حوزه‌ی ورود به فهرست های دارویی، هدف حمایت از بیمار ایرانی است؛ اگر منافع بیمار از راه تولید در کشور تأمین شود، بسیار مطلوب تر است. واردات دارو مانند تولید و توزیع مکانیزمی برای تأمین دارو است و دغدغه های خودش را دارد؛ اگر بتوانیم استراتژی درستی در زمینه‌ی دارو تدوین کنیم، نه تنها هیچ یک از این اتفاقات مهم جای دیگری را تنگ نمی کند بلکه می‌توانند یکدیگر را یاری کنند.

وی هم چنین افزود: خصوصی سازی در واردات بسیار بیشتر از تولید مشاهده می‌شود. در حوزه‌ی دارو خصوصی‌سازی از نظر ریالی حدود 50% است اما از نظر حجمی هنوز 70% در اختیار بخش‌های نیمه دولتی و تنها 30% در اختیار بخش‌های خصوصی است این درحالی است که بالای 80% حوزه‌ی واردات مختص بخش‌های خصوصی است.

او هم چنین ادامه داد: زمانی که برند اورجینالی وارد کشور می‌شود و کار مارکتینگ انجام می‌دهد، یک سینرژی ایجاد می‌کند که نه تنها خود برند بلکه تولید کننده‌ی ایرانی هم برای رقابت کیفیت را افزایش می‌دهد و با این چالش سیستم دارویی کشور ارتقا می‌یابد. هر مولکولی که وارد فهرست دارویی می‌شود به معنای بار مالی برای دولت یا ملت است. با تحقیق در بازار دارویی متوجه می‌شویم که بسیاری از مولکول ها از نظر بازارهای بازرگانی شهید شده‌اند، به دلیل اینکه زیرساخت های بازرگانی و بازاریابیمان متزلزل اند و ما فقط سراغ تولید و تأمین می‌رویم. در این شرایط دیگر رقابتی وجود ندارد و قطعا کیفیت پیشرفت نمی‌کند و متعاقباً موفقیتی حاصل نمی‌شود پس واردات می‌تواند کمک کننده‌ی تولید باشد.

وی ادامه داد: هرکشوری در زمینه‌ی ورود دارو های جدید به فهرست دارویی یکسری محدودیت هایی دارد که از مهمترین آن‌ها پذیرش این داروها توسط بیمه است. البته در کشور ما بدین شکل نیست و مردم هزینه‌ی آن را می‌پردازند مخصوصا در حوزه‌ی دیابت که خیلی درگیر آن هستیم، برای افراد دیابتی هزینه های سنگینی به بار می‌آورد.

 برای رسیدن به شرایط مطلوب نباید از سیاست گذاری های مسکن وارانه استفاده کنیم.

 

وی افزود: در دنیا سیستم فوریتی وجود دارد و برای سیستم سلامت آن جامعه لازم است. در مسئله‌ی داروهای فوریتی ابتدا باید یکسری ضوابط کیفی تعریف شود.این ضوابط همیشه بوده و درحال حاضرهم وجود دارد اما مستلزم مراقبت است. ما باید به سمت این برویم که تمامی ضوابط و مناقصه هایمان شفاف باشد که در این زمینه کمی خلأ وجود دارد. همان‌طور که داروها از کمپانی ها می‌آیند و شناسنامه دارند، در مسائل فوریتی و تامین دارو عمده فروش ها نیز باید کاملا شناسایی و ثبت شوند و تاییدیه ی کشور مبدأ را داشته باشند.

وی هم چنین ادامه داد: کمپانی های دارو در دنیا به سمت  registration می‌روند و دارویشان را عرضه می‌کنند. اکنون یکی از قدرتمندی های هند این است که finished productاش در FDA ثبت می‌شود. علاقه مندی ما نیز حرکت در این مسیر همراه با رعایت استاندارد ها است، گرچه خیلی اوقات شرایط تحریم و شرایط سیاسی بازدارنده‌ی حرکتمان است اما نباید افقمان را فراموش کنیم. این فوریتی ها به صورت اورژانسی است و هیچ گاه نباید سلامت را فدای زندگی اورژانسی کنیم.

دکتر احسانی در پایان خاطر نشان کرد: ما در یک منطقه‌ی جغرافیایی به نام خاورمیانه هستیم. بازار دارویی ما یک بازار مشخص حدود 4 میلیارد دلار است. ترکیه که کشور همسایه‌ی ماست به سمت اروپایی شدن پیش می‌رود و امکانات خاصی دارد، طبیعی است که ایران با توجه به اینکه هم‌مرز ترکیه است و سیستم های فرهنگی،اجتماعی و سیاسی نزدیکی دارد، از این کشور الگوبرداری کند و از مزیت های آن استفاده کند امثال parallel import که در ترکیه نیز انجام می‌شد مسکن است.ما باید یاد بگیریم برای این که حال خوبی داشته باشیم، سلامت سیستممان را تضمین کنیم نه اینکه از مسکن استفاده کنیم.


مهندس عارف پورمحمد، مدیر عامل شرکت دارو ایرانیان، گفت:
بنده در مبحث داروهای  registerشده و فوریت، انحصار قائل نیستم زیرا فوریت یک بیزینس حدود 60-65 میلیون دلار در سال در ایران است که بین 70-80 شرکت پخش می شود. گرچه برخی شرکت ها به دلیل توانایی و قدمتشان معمولاً بخش بیشتری از این مبلغ را واردات دارند اما بیزینس خیلی بزرگی نیست که بخواهیم بگوییم در آن انحصار خیلی پر اهمیت است؛ البته در بحث داروهای تک نسخه ای که از لحاظ مبلغی قابلیتی ندارند انحصار وجود دارد، چون این داروها مشمول بیمه نمی شوند و هزینه ی خیلی سنگینی را به بیمار تحمیل می کنند. بنابراین 2 سال پیش طبق قانون بند پ ماده‌ی72، سازمان تشخیص داد که دیگر این داروها وارد نشوند. پس از مدتی مشاهده کردند که بیماری های انکولوژی به این داروهای نوترکیب نیاز دارند و بالاجبار راهی برای ورود آن ها گذاشتند اما آن را برای شرکت های دولتی انحصاری کردند. به عقیده‌ی من این انحصار رانتی نبود بلکه از روی ترس سازمان غذا و دارو به دلیل بسیاری از مسائل جانبی بود.

 

وی افزود: به هرحال در هر صنف و جایگاهی تخلف اتفاق می افتد اما اگر در حوزه‌ی دارو تخلفی صورت گیرد مصائب بدی دارد. به همین دلیل سازمان بابت هرموردی کوتاه بیاید، بابت کیفیت کوتاه نمی آید. این موضوع امروزه کنترل می شود؛ فوریت دروازه ای است که در صورت عدم کنترل به سلامت مردم لطمه وارد می کند. 

انحصار در چه بخش هایی از صنعت دارو وجود دارد.

 

مهندس پور محمد ادامه داد:
Parallel import فقط به این علت بود که وارد کننده نه تنها قیمت را بالا نبرد بلکه آن را کاهش دهد. اکنون فوریت تنها فاصله‌ی تولید و واردات را که در بازخوانی مشخص می شود پر می کند و کار خاص دیگری انجام نمی دهد و در parallel import معمولاً چیزی به فوریت نمی رسد.

وی ادامه داد: تولیدکنندگی و واردات لازم و ملزوم یکدیگرند. یک فایده ای که واردات برای تولید کننده دارد این است که وقتی دارویی وارد می شود، بازار سازی انجام می شود و شناخته می شود پس 70%راه برای تولید کننده توسط واردکننده طی شده و دیگر نیازی به هزینه کردن نیست.

وی در پایان خاطر نشان کرد: هیچ تولید کننده ی باهوشی جلوی واردات را نمی گیرد مخصوصا در فواصلی که تغییرات نرخ ارز وجود دارد زیرا تولید داخل بنابر مصوبه 70% قیمت برند اصلی را می گیرد. این برند اصلی باید گران شود تا تولید داخل بتواند قیمت جدید بگیرد و این گران شدن در واردات جدید با نرخ ارز جدید است. 


دکتر مجتبی سرکندی، مدیرعامل شرکت آروین زیست دارو، گفت:
بنده به جای لفظ "وارد کننده" یا "تولید کننده" از لفظ" تامین کننده" استفاده می کنم. واردات در بسیاری از موارد خوب است و وجودش ضروری است و به عبارتی ارتباط بین تولید و واردات انکارناپذیر است.

سرکندی ادامه داد: از ابتدای انقلاب با داروهای فوریتی روبه رو بوده ایم یک زمانی سفارت خانه های ما این کار را می کردند. در فهرست دارویی چه تولید کننده چه وارد کننده درخواست می کنند که چه دارویی با چه شکلی را وارد فهرست کنند؛ در قدیم قبل از اینکه داستان فارماکواکونومی و اقتصاد دارویی ایجاد شود درخواست به کمیته ی بالینی که متشکل از اساتید هررشته است، می رفت سپس آن ها بررسی می کردند که این دارو وارد فهرست بشود یا نشود.

در ایران برای ورود به فهرست دارویی و لیست داروهای تحت حمایت بیمه شرایط خاصی وجود دارد.

 

وی افزود: معمولاً در هیچ جای دنیا برای ورود به فهرست مطالعات فارماکواکونومی انجام نمی شود اما برای ورود به بیمه این کار انجام می شود یعنی حتی درقیمت گذاری ها هم این اتفاق رخ می دهد. برای مطالعات فارماکواکونومی مجبوریم بخشی ازاطلاعات را از خارج ایران بگیریم و در ادامه دارویی که می‌خواهد وارد فهرست شود با دارویی که اکنون هست به لحاظ اثر بخشی مقایسه می شود و قیمت اعلام می شود. هیچ جای دنیا غیر از ایران انجام نمی‌شود. 

وی خاطر نشان کرد: هرکشوری برمبنای اینکه چه مقدار می تواند خرج حوزه ی سلامت کند مولکول ها را اولویت بندی می کند و وارد فهرست دارویی می کند؛ این یک امر منطقی است که در تمام دنیا و ایران انجام می شود.

 

دکتر سرکندی ادامه داد: ورود به فهرست به معنی بارمالی است. من معتقد نیستم اکنون که شرایط پولی ما مناسب نیست فهرست مانند سابق عمل کند اما اعتقاد دارم که باید باشد. به همین منظور می توان این فهرست را کوچک کرد و مهم هایش را برگزید. 

وی در پایان گفت: واردات موازی در همه ی دنیا مورد قبول است و حق مسلم هرکشوری است که دارو را ارزان تر مصرف کند. به این نوع از واردات gray market می‌گویند چون شفافیت ندارد.


دکتر رضا گرجی، فعال صنفی حوزه ی دارو و سلامت، گفت:
طرح و اساس انحصار ایجاد تعادل بین داروهای ژنریک و داروهای برند است که در همه جای دنیا وجود دارد. انحصار یک معنی مثبت دارد و آن حمایت از خلاقیت است، اگر این حمایت نباشد به هیچ عنوان خلاقیت توسعه پیدا نمی کند؛ البته در ایران مخصوصاً در بخش تولید، معنی منفی از انحصار وجود دارد بدین صورت که ما ژنریک سازیم و انحصار نباید وجود داشته باشد. می‌توان گفت در ایران ردپایی از انحصار دیده نمی شود درواقع سازمان غذا و دارو سیاست انحصاری ندارد.

وی افزود: در بحث تولید و واردات اگر چندین شرکت تولیدی وجود داشته باشند ممکن است واردات ممنوع شود و اگر تعدادشان کمتر باشد ممکن است واردات محدود شود. در سال 94-95 در ستاد فناوری مصوبه ای تصویب شد بدین عنوان که هر شرکت دانش بنیانی که دارو یا تجهیزات جدیدی را تولید می‌کند می تواند مجوز انحصاری داشته باشد، پس از اجرای این مصوبه سندیکای داروسازی با آن مخالفت کردند. در نتیجه از سال 97 به هیچ عنوان به هیچ تولید کننده‌ای انحصار داده نشد. در زمینه ی واردات هم هر شرکتی که بخواهد وارداتی انجام دهد، از نظر قانون ممانعتی وجود ندارد اما ممکن است حالت هایی پیش بیاید که فرض بر انحصار شود که البته تعبیر درستی هم نیست.  فرض کنید یک وارد کننده ای در یک محصولی به صورت مونوپل وجود دارد و خودش تنها است. کسی متقاضی تولید یا واردات در آن زمینه نیست، در این صورت ممکن است گمان ها به این سمت رود که در اینجا انحصار اتفاق افتاده است در صورتی که نه آن فرد نه سازمان مکانیزمی برای انحصار نداشته است.

دکتر گرجی ادامه داد: وظیفه ی اصلی سازمان غذا و دارو تضمین و کنترل کیفیت است حال اگر قیمت گذاری و کارهای دیگری را انجام می دهد شرایطی است که فقط در ایران وجود دارد.

وی خاطر نشان کرد: برای فاکتور 8 ای که در دهه ی 70 به ایران وارد شد و باعث ایجاد  HIVشد یک ریال نتوانستیم از شرکت فرانسوی خسارت بگیریم به دلیل اینکه از  Sourceاصلی خرید نکرده بودیم. اگر بازهم مثل این مورد رخ دهد و عوارضی نمایان شود تمام شرکت های دنیا وکلای بزرگی دارند که ریالی به ایران نمی دهند. یکی از ضعف هایی که در ایران وجود دارد این است که شرکت های اصلی خودشان در ایران حضور ندارند و به واسطه ی یک نماینده این کار انجام می‌شود. نماینده های اصلی باید دارو را وارد کنند اما چون فقط به شرکت نماینده می گوییم که دارو را بیاور احساس می کند حق انحصاری دارد و 100% روی قیمت اثر می گذارد.

 انحصار هم مانند خیلی موارد دیگر مزایا و معایبی دارد.

 

وی افزود: بعضی اوقات مذاکرات در سازمان غذا و دارو به خوبی انجام نمی شوند اگر با نماینده های شرکت های اصلی مذاکرات مطلوبی صورت بگیرد شاید بتوانند شرایط را فراهم کنند.

وی ادامه داد: اتفاقی که در رابطه با فوریت ها افتاده و همچنان هم می‌افتد این است که ریسک کیفیت وجود دارد. موردی که این اواخر در کشورهایی مثل آمریکا،آلمان و انگلستان مطرح است، بحث کیفیت در مقابل هزینه است. صرف بالا یا پایین بودن هزینه مطرح نیست و ارزش آفرینی که ایجاد می شود حائز اهمیت است. 
گرجی در پایان گفت: به عقیده‌ی من در شرایط فعلی مدل واردات ما باید به سمت مناقصه وnational tradeها برود. علی رغم مشکلاتی که ممکن است ایجاد کند اما شرایط کشور را باید بپذیریم و مطلوب است به جای اینکه دنبال مشکلات ریز باشیم روی سیاست های کلان کار کنیم تا در شرایط فعلی بتوانیم بهترین کیفیت را عرضه کنیم

 

بخش سوم: پنل تولید و انحصار
 

دکتر نیما سپهری:

انحصار چیز خوبی نیست. ما نباید جلوی تولید شرکت های مختلف را بگیریم. برای حل این مشکل می‌توان برای تولید، بسته های تشویقی در نظر گرفت اما این که انحصار را فقط به عنوان مثال به یک شرکت داخلی بدهیم، درست نیست. در ارتباط با محصولات high tech که در یک سال اول انحصار به شرکت تولیدکننده داده می‌شود، دیده شده‌است که حتی بعد از گذشت 8-7 سال شرکت دیگری نتوانسته دارو را تولید کند. این نشان می‌دهد که فناوری تولید آن بسیار خاص بوده‌است. 

سیاست های کشور در ارتباط با تولیدات داخلی و واردات درست نیست.

 

وی افزود: در مورد ماده اولیه هم به یک شکل هایی انحصار داریم. وقتی یک جایی تصمیم گرفته می‌شود که ممنوعیت واردات وجود داشته باشد، این منطقی نیست که به ناگاه به علت این که یک ماده اولیه در داخل کشور تولید می‌شود، واردات آن ممنوع شود. این نوعی انحصار است و این انحصار زمانی خطرناک است که در مواردی کیفیت لازم را نیز در نظر نمی‌گیریم. 
وی در ادامه افزود: ما باید حق انتخاب را برای بیماران قائل شویم. هر کشور سیاست هایی دارد، می‌تواند سیاست های حمایتی خود را از تولید داخل داشته باشد اما قطع واردات سیاست درستی نیست. 


مهندس نیما برارجانیان:

ساختار صنعت ما دچار یک مشکل اساسی است، آن هم ساختار تفکر دولتی است که برش حاکم است. این تفکر اجازه نمی‌دهد نوآوری در آن به وجود بیاید. نوآوی حتما یک مولکول جدید یا یک فرمولاسیون نیست بلکه ما می‌توانیم طرز تفکر های جدید در صنعت داروسازی بیاوریم. مشکل اصلی طرز تفکر غلط دولتی در سازمان غذا و دارو به نام cost plus mindset است. این تفکر نمی‌گذارد ما به این قضیه پی ببریم که دارویی که وارد بازار می‌شود، یک مشکلی را حل می‌کند و ارزشی را می‌تواند ایجاد کند. در مقابل این موضوع نیز هزینه هایی دارد که باید پرداخت شود. 

وی افزود: ما به تولیدکننده ها پول ندادیم اما مزایای رقابتی دادیم. شرکت های ما انحصار ندارند زیرا انحصار یعنی یک شرکت فقط به صورت انحصاری یک محصول را به بازار بدهد. شرکت های تولیدی ما فقط مزیت نسبت به شرکت های وارد کننده دارند. مشکل این جا است که چون این مزایا گذاشته شده‌است شرکت ها دیگر روی کیفیت تلاش نمی‌کنند و روی این موضوع سرمایه گذاری نمی‌کنند. 


دکتر اکبر عبدالهی اصل

 یکی از شرکت های داروسازی که در گذشته از شرکت های به نام بودند، محصولاتشان از بازار ریکال شده‌است. علت ریکال گسترده‌ی این دارو استفاده از اکسیپیانت های تاریخ مصرف گذشته است که این اتفاق سهوی نبوده‌است بلکه عمدی بوده‌است. 


دکتر محمدرضا دری:

شاید ما انحصار نداشته باشیم اما متاسفانه رانت بسیار داریم. قیمت گذاری و انحصار طلبی دولتی نگذاشته‌است تا در کیفیت تولیدات داخلی ارتقایی رخ دهد. برای پیشرفت بخش خصوصی لازم است تا در یک مقطع خاص انصار وجود داشته‌باشد. 


دکتر فرید درکوش:

پول انحصار نمی‌آورد اما اگر پول نباشد بازوی مهمی را برای پیشرفت نداریم. اگر پول نباشد هر چه قدر هم دانش داشته باشیم، کار ها پیش نمی‌رود. پول لازمه ی پیشرفت است اما انحصار ایجاد نمی‌کند. عامل انحصار همان دانشی است که یک شرکت دارد. 

اندکی صبر نمایید...